ӘОЖ343.2
DOI
Г.К. Аканова, доцент, заң ғылымдарының магистрі, gulzhan_akanova@mail.ru
ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАРДЫҢ КӨПТІГІ МЕН СЕБЕПТІ БАЙЛАНЫСТЫҢ АРА ҚАТЫНАСЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Аңдатпа. Мақалада қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі, оның түсінігі мен нысандары жан-жақты талқыланады. Қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігімен себепті байланыстың ара қатынасы зерттеледі. Себепті байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігінде анықтау мәселесіне талдау жасалған. Авторлар, қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігінде себепті байланысты анықтаудың жаңа түрлерін ұсынып отыр. Қылмыстық құқық әдебиеттерінде дәстүрлі түрде себепті байланыс теқ қана материалдық қылмыстық құқық бұзушылық құрамдарында ғана орын алатыны пайымдалады. Сонымен қатар себепті байланысты анықтау жеке қылмыстық құқық бұзушылық құрамдарында ғана анықталады. Себепті байланысты қылмыстық құқықтың өзге институттарында анықтау мәселесін зерттеу жоқтың қасы.
Сондықтан да себепті байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі институтында анықтау мәселесі, қылмыстық құқық теориясындағы жаңа қадам болып табылады. Авторлар өз тарапынан аталған мәселеге қатысты өзінің көзқарастарын білдіріп кеткен.
Қылмыстық құқықтың жалпы бөлімінің негізгі институттарының бірі - қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі деп аталады. Қылмыстық құқықта қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігін анықтаған кезде, себепті байланыстың ерекше маңызы бар. Бұл ерекшелік себепті байланыстың міндеттілігінен айқын көрінеді. Қылмыстық құқықта қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігін дұрыс анықтау, сондай-ақ қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі мен себепті байланыс институттарының ара қатынасын зерттеу қылмыстық заңнаманы жетілдіруге әсер етеді.
Түйінді сөздер: қылмыстық құқық бұзушылық, қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі, қылмыстық құқық бұзушылықтардың бірнеше рет жасалуы, қылмыстық құқық бұзушылықтар жиынтығы, қылмыстардың қайталануы, қауіпті қылмыстық қайталану, себепті байланыс.
ӘОЖ 331.5; 331.56/.57
DOI
Ажибаева Г.М., доцент, менеджмент магистрі, gulzhan121983@mail.ru
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ХАЛЫҚТЫҢ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТЫЛУЫ
Аңдатпа. Аталған мақала цифрлық ақпараттық технологиялардың дамуының еңбек нарығы мен халықтың жұмыспен қамтылуына ықпалы мәселелеріне арналған. Отандық және шетелдік зерттеушілердің еңбектеріне әдеби шолу жүргізіп, цифрландырудың еңбек нарығына әсерін талдаған, соның нәтижесінде цифрландырудың жұмыспен қамтуға әсері белгілі бір аумақтағы өмір сүру деңгейі мен жұмыссыздық деңгейіне байланысты әртүрлі болатыны анықталған.
Мақалада еңбек өнімділігі, жұмыссыздық деңгейі, ақпараттық технологиялар саласындағы мамандардың орташа жалақысы талданып, Қазақстан өңірлері бойынша деректер қарастырылған. Зерттеу барысында цифрлық еңбек қатынастары жағдайында туындауы мүмкін тәуекелдерді айқындап, жұмыспен қамтуға әсер ететін оң және теріс салдарларды анықтаған.
Түйінді сөздер: еңбек нарығы,еңбек өнімділігі, халықты жұмыспен қамту, цифрлық экономика, цифрлық трансформация, цифрландырудың салдары, Электрондық еңбек биржасы.
UDK002.6:004.3
DOI
Baimukhamedov M.F., Doctor of Technical Sciences, professor, bmf45@mail.ru
Boranbaуev A.S., PhD, Professor, askar.boranbayev@nu.edu.kz
Baimukhamedova G.S., Candidate of Economics Sciences,professor,
gulzada48@mail.ru
Aimurzinov M.S., Candidate of Economics Sciences,professor,
ams-66@mail.ru
THE ROLE OF BLOCKCHAIN IN ENHANCED REGULATORY COMPLIANCE AND IMPROVEMENT OF AUDIT PROCESSES
Abstract. The modern world is shaped by continuous technological progress. Given the benefits of technological innovation for society, it is necessary to explore whether similar benefits can be achieved by implementing breakthrough technologies in accounting systems, namely blockchain. Blockchain was created by Nakamoto in 2008 with the intention of using the technology as the infrastructure for Bitcoin. Blockchain is a decentralized and distributed digital ledger that records transactions in an immutable, traceable, and secure manner. A literature review was conducted to examine how smart contracts, triple-entry systems, and real-time accounting impact organizations' compliance and audit processes. The overall results demonstrate that blockchain technology offers numerous benefits in accounting, transforming traditional practices and enhancing overall efficiency, transparency, and security.
Keywords: blockchain, accounting systems, audit processes, technological advancement, digital ledger, accounting, efficiency, security.
УДК338.004
DOI
Баймухамедова А.М., старший преподаватель, djanin50@gmail.co
КАК БОЛЬШИЕ ДАННЫЕ МЕНЯЮТ РОЛЬ УПРАВЛЕНЧЕСКИХ БУХГАЛТЕРОВ В ОРГАНИЗАЦИЯХ
Аннотация. Данная работа исследует трансформационное влияние аналитики больших данных на роль и навыки управленческих бухгалтеров. В прошлом управленческие бухгалтеры в основном занимались финансовой отчетностью, соблюдением нормативных требований, бюджетированием и управлением затратами. Однако с появлением больших данных и развитием передовых аналитических инструментов возникла необходимость перехода управленческих бухгалтеров к более стратегическим ролям, включая анализ данных, измерение эффективности и прогнозную аналитику.
В исследовании рассматривается влияние цифровизации и больших данных на повседневные задачи и стратегические обязанности управленческих бухгалтеров. Подчеркивается необходимость наличия у них новых компетенций, включая интеллектуальный анализ данных, статистическое моделирование, ИТ-системы и визуализацию данных.
Для выявления эволюции ролей управленческих бухгалтеров был проведен всесторонний обзор научной и прикладной литературы.
Ключевые слова: большие данные, управленческие бухгалтеры, навыки, анализ данных, влияние аналитики, стратегические обязанности, прогнозная аналитика.
УДК 004.356.2
DOI
Блинков О.Г., доктор технических и экономических наук, доцент
o.g.blinkov@urfu.ru
Мальцев Е.А., магистрант, maltsev.2001@inbox.ru
АВТОМАТИЗАЦИЯ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ПРОЦЕССА С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ДОПОЛНИТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ. FDM-ПРИНТЕРЫ
Аннотация. В статье рассматриваются особенности автоматизации производственного процесса с применением FDM-технологии в аддитивном производстве. Показано, что эффективность FDM-печати во многом определяется не только характеристиками оборудования и материалов, но и уровнем цифровой организации производственного цикла. Особое внимание уделено программным средствам управления фермой 3D-принтеров, обеспечивающим распределение задач, мониторинг состояния оборудования и сокращение простоев. В качестве практического примера рассматривается разработанное приложение для управления фермой FDM-принтеров BambuLab, включающее веб-интерфейс оператора, систему очередей, модуль телеметрии и аппаратную кнопку подтверждения очистки стола на базе ESP32.
Ключевые слова: аддитивное производство, FDM, 3D-печать, автоматизация, ферма 3D-принтеров, программное обеспечение, мониторинг, ESP32.
DOI
Г.К. Аканова, доцент, заң ғылымдарының магистрі, gulzhan_akanova@mail.ru
ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАРДЫҢ КӨПТІГІ МЕН СЕБЕПТІ БАЙЛАНЫСТЫҢ АРА ҚАТЫНАСЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Аңдатпа. Мақалада қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі, оның түсінігі мен нысандары жан-жақты талқыланады. Қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігімен себепті байланыстың ара қатынасы зерттеледі. Себепті байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігінде анықтау мәселесіне талдау жасалған. Авторлар, қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігінде себепті байланысты анықтаудың жаңа түрлерін ұсынып отыр. Қылмыстық құқық әдебиеттерінде дәстүрлі түрде себепті байланыс теқ қана материалдық қылмыстық құқық бұзушылық құрамдарында ғана орын алатыны пайымдалады. Сонымен қатар себепті байланысты анықтау жеке қылмыстық құқық бұзушылық құрамдарында ғана анықталады. Себепті байланысты қылмыстық құқықтың өзге институттарында анықтау мәселесін зерттеу жоқтың қасы.
Сондықтан да себепті байланысты қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі институтында анықтау мәселесі, қылмыстық құқық теориясындағы жаңа қадам болып табылады. Авторлар өз тарапынан аталған мәселеге қатысты өзінің көзқарастарын білдіріп кеткен.
Қылмыстық құқықтың жалпы бөлімінің негізгі институттарының бірі - қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі деп аталады. Қылмыстық құқықта қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігін анықтаған кезде, себепті байланыстың ерекше маңызы бар. Бұл ерекшелік себепті байланыстың міндеттілігінен айқын көрінеді. Қылмыстық құқықта қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігін дұрыс анықтау, сондай-ақ қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі мен себепті байланыс институттарының ара қатынасын зерттеу қылмыстық заңнаманы жетілдіруге әсер етеді.
Түйінді сөздер: қылмыстық құқық бұзушылық, қылмыстық құқық бұзушылықтардың көптігі, қылмыстық құқық бұзушылықтардың бірнеше рет жасалуы, қылмыстық құқық бұзушылықтар жиынтығы, қылмыстардың қайталануы, қауіпті қылмыстық қайталану, себепті байланыс.
ӘОЖ 331.5; 331.56/.57
DOI
Ажибаева Г.М., доцент, менеджмент магистрі, gulzhan121983@mail.ru
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ХАЛЫҚТЫҢ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТЫЛУЫ
Аңдатпа. Аталған мақала цифрлық ақпараттық технологиялардың дамуының еңбек нарығы мен халықтың жұмыспен қамтылуына ықпалы мәселелеріне арналған. Отандық және шетелдік зерттеушілердің еңбектеріне әдеби шолу жүргізіп, цифрландырудың еңбек нарығына әсерін талдаған, соның нәтижесінде цифрландырудың жұмыспен қамтуға әсері белгілі бір аумақтағы өмір сүру деңгейі мен жұмыссыздық деңгейіне байланысты әртүрлі болатыны анықталған.
Мақалада еңбек өнімділігі, жұмыссыздық деңгейі, ақпараттық технологиялар саласындағы мамандардың орташа жалақысы талданып, Қазақстан өңірлері бойынша деректер қарастырылған. Зерттеу барысында цифрлық еңбек қатынастары жағдайында туындауы мүмкін тәуекелдерді айқындап, жұмыспен қамтуға әсер ететін оң және теріс салдарларды анықтаған.
Түйінді сөздер: еңбек нарығы,еңбек өнімділігі, халықты жұмыспен қамту, цифрлық экономика, цифрлық трансформация, цифрландырудың салдары, Электрондық еңбек биржасы.
UDK002.6:004.3
DOI
Baimukhamedov M.F., Doctor of Technical Sciences, professor, bmf45@mail.ru
Boranbaуev A.S., PhD, Professor, askar.boranbayev@nu.edu.kz
Baimukhamedova G.S., Candidate of Economics Sciences,professor,
gulzada48@mail.ru
Aimurzinov M.S., Candidate of Economics Sciences,professor,
ams-66@mail.ru
THE ROLE OF BLOCKCHAIN IN ENHANCED REGULATORY COMPLIANCE AND IMPROVEMENT OF AUDIT PROCESSES
Abstract. The modern world is shaped by continuous technological progress. Given the benefits of technological innovation for society, it is necessary to explore whether similar benefits can be achieved by implementing breakthrough technologies in accounting systems, namely blockchain. Blockchain was created by Nakamoto in 2008 with the intention of using the technology as the infrastructure for Bitcoin. Blockchain is a decentralized and distributed digital ledger that records transactions in an immutable, traceable, and secure manner. A literature review was conducted to examine how smart contracts, triple-entry systems, and real-time accounting impact organizations' compliance and audit processes. The overall results demonstrate that blockchain technology offers numerous benefits in accounting, transforming traditional practices and enhancing overall efficiency, transparency, and security.
Keywords: blockchain, accounting systems, audit processes, technological advancement, digital ledger, accounting, efficiency, security.
УДК338.004
DOI
Баймухамедова А.М., старший преподаватель, djanin50@gmail.co
КАК БОЛЬШИЕ ДАННЫЕ МЕНЯЮТ РОЛЬ УПРАВЛЕНЧЕСКИХ БУХГАЛТЕРОВ В ОРГАНИЗАЦИЯХ
Аннотация. Данная работа исследует трансформационное влияние аналитики больших данных на роль и навыки управленческих бухгалтеров. В прошлом управленческие бухгалтеры в основном занимались финансовой отчетностью, соблюдением нормативных требований, бюджетированием и управлением затратами. Однако с появлением больших данных и развитием передовых аналитических инструментов возникла необходимость перехода управленческих бухгалтеров к более стратегическим ролям, включая анализ данных, измерение эффективности и прогнозную аналитику.
В исследовании рассматривается влияние цифровизации и больших данных на повседневные задачи и стратегические обязанности управленческих бухгалтеров. Подчеркивается необходимость наличия у них новых компетенций, включая интеллектуальный анализ данных, статистическое моделирование, ИТ-системы и визуализацию данных.
Для выявления эволюции ролей управленческих бухгалтеров был проведен всесторонний обзор научной и прикладной литературы.
Ключевые слова: большие данные, управленческие бухгалтеры, навыки, анализ данных, влияние аналитики, стратегические обязанности, прогнозная аналитика.
УДК 004.356.2
DOI
Блинков О.Г., доктор технических и экономических наук, доцент
o.g.blinkov@urfu.ru
Мальцев Е.А., магистрант, maltsev.2001@inbox.ru
АВТОМАТИЗАЦИЯ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ПРОЦЕССА С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ДОПОЛНИТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ. FDM-ПРИНТЕРЫ
Аннотация. В статье рассматриваются особенности автоматизации производственного процесса с применением FDM-технологии в аддитивном производстве. Показано, что эффективность FDM-печати во многом определяется не только характеристиками оборудования и материалов, но и уровнем цифровой организации производственного цикла. Особое внимание уделено программным средствам управления фермой 3D-принтеров, обеспечивающим распределение задач, мониторинг состояния оборудования и сокращение простоев. В качестве практического примера рассматривается разработанное приложение для управления фермой FDM-принтеров BambuLab, включающее веб-интерфейс оператора, систему очередей, модуль телеметрии и аппаратную кнопку подтверждения очистки стола на базе ESP32.
Ключевые слова: аддитивное производство, FDM, 3D-печать, автоматизация, ферма 3D-принтеров, программное обеспечение, мониторинг, ESP32.
УДК 172.4
DOI
Бутко В. Н., кандидат технических наук, доцент, marnic08@yandex.kz
ПРОБЛЕМЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ВЫСШЕЙ ЦЕЛИ ГЛОБАЛЬНОГО РАЗВИТИЯ ЧЕЛОВЕЧЕСТВА В УСЛОВИЯХ ИДЕОЛОГИЧЕСКИХ ОГРАНИЧЕНИЙ И РАЗВИТИЯ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
Аннотация. В статье исследуется проблема определения высшей цели глобального развития человечества в условиях идеологических ограничений, научно-технического прогресса и стремительного развития искусственного интеллекта. Показано, что проблема рационального управления интеллектуальными технологиями носит производный характер по отношению к более фундаментальной проблеме определения целей развития человека и общества. На основе историко-философского, сравнительно-цивилизационного и системного анализа рассмотрена эволюция представлений о целях человеческого существования в религиозных, философских и научных традициях различных исторических эпох. Исследуются проблемы идеологического влияния на развитие науки, ограничения технократических моделей управления и риски формирования глобальной монополии научной интерпретации. Выявлены устойчивые мировоззренческие принципы, объединяющие различные цивилизационные подходы: приоритет нравственных ограничений, ответственность человека за последствия собственной деятельности, необходимость гармонизации отношений между человеком, обществом и окружающим миром. Обоснован вывод о том, что безопасность и эффективность развития искусственного интеллекта непосредственно зависят от способности человечества выработать согласованные гуманистические цели глобального развития. Сформулированы базовые принципы рационального управления искусственным интеллектом и определены перспективные направления дальнейших междисциплинарных исследований.
Ключевые слова: цель развития человечества; глобальное развитие; искусственный интеллект; рациональное управление; философия развития; идеологические ограничения науки; гуманистические ценности; научно-технический прогресс; цивилизационное развитие; этика искусственного интеллекта; мировоззрение; устойчивое развитие; Высший Разум; ноосфера; междисциплинарный подход.
ӘОЖ 347.736:336.77
DOI
Камзина Г.А., аға оқытушы,экономика магистрі, kamzibaguldana@gmail.com
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРДЫҢ БАНКРОТТЫҒЫ: ҚОЛДАНУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛДАРЫ МЕН ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Аңдатпа. Мақалада Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалардың банкроттық институтын енгізу мен қолданудың құқықтық және экономикалық аспектілері қарастырылған. Автор соттан тыс және сот арқылы банкроттық рәсімдерінің тиімділігін, сондай-ақ борышкерлердің төлем қабілеттілігін қалпына келтіру мәселелерін талдайды. Зерттеу барысында қолданыстағы заңнамалық базаның негізгі олқылықтары мен қайшылықтары анықталып, осы процестің елдің қаржы жүйесі мен халықтың әл-ауқатына тигізетін экономикалық салдары айқындалған. Жұмыс нәтижесінде құқықтық реттеуді жетілдіру және азаматтардың қарыз жүктемесін оңтайландыру бойынша практикалық ұсыныстар берілген.
Түйінді сөздер: жеке тұлғалардың банкроттығы, соттан тыс банкроттық, төлем қабілеттілігі, құқықтық реттеу, экономикалық салдар, несиелік жүктеме, Қазақстан.
УДК 004.85
DOI
Уткин Л.В., доктор технических наук, профессор, vlad2tu@yandex.ru
Заборовский В.С., доктор технических наук, профессор,
vlad2tu@yandex.ru
О ПРОБЛЕМЕ МАШИННОГО ОБУЧЕНИЯ ГИБРИДНЫХ СУПЕРКОМПЬЮТЕРОВ КАК ЦЕНТРОВ КОЛЛЕКТИВНОГО ПОЛЬЗОВАНИЯ
Аннотация. Бурное развитие вычислительных технологий и создание универсальных генеративных моделей-трансформеров ставит перед исследователями фундаментальный вопрос: при каких условиях и для каких задач можно ли заменить прикладные программы вычислений, написанные с использованием формальных языков, напромпт-запросы к пред-обученным мультимодальным большим языковым моделям. В статье, опираясь на абдуктивный вывод о том, что «физическое» порождает «информационное», а «информационное вызывает вычислительное», рассматривается механизм влияния процессов машинного обучения на производительность гибридных суперкомпьютерных кластеров, работающих в режиме центров коллективного пользования, подтверждая актуальность тезиса Ж. Л. Лагранжа – «не будем спорить, давайте посчитаем».
Ключевые слова: суперкомпьютеры ,машинное обучение, модель выживаемости, экзо-интеллект, объяснительный интеллект, доказательство, вероятность.
УДК002.6:004.3
DOI
Жалыбин С.М., доктор юридических наук, профессор,
jalibin_sm@kosstu.kz
Александрова М.Л., доцент, aml65@mail.ru
Борисова А.П., младший научный сотрудник, fialka.anechka@mail.ru
ПРИМЕНЕНИЕ ТЕХНОЛОГИИ БЛОКЧЕЙНА В ИСТОРИЧЕСКИХ И ЮРИДИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЯХ
Аннотация. В статье рассмотрены основные направления применения технологии блокчейна при выполнении исторических и юридических исследований. Отмечается, что блокчейн активно исследуется как инструмент обеспечения достоверности исторических источников и прозрачности юридических процессов. В исторических исследованиях блокчейн позволяет фиксировать происхождение источников и предотвращать подделку. В юридической практике он обеспечивает доказательную силу документов и прозрачность договорных отношений. Блокчейн становится инструментом, который может радикально изменить подход к историческим и юридическим исследованиям. Его ключевые преимущества - неизменяемость, прозрачность и автоматизация - формируют основу для доверия к данным и укрепляют научную и правовую практику.
Ключевые слова: технологии блокчейна, исторические и юридические исследования, достоверность исторических источников, прозрачность юридических процессов.
ӘОЖ331.5; 331.56/.57
DOI
Журмаганбетова Т.Д., аға оқытушы,экономика магистрі,
toska_zh@mail.ru
ЖАСТАРДЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ – ЭКОНОМИКАНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫНЫҢ ФАКТОРЫ
Андатпа. Мақалада жастарды жұмыспен қамту мәселесі Қазақстанның еңбек нарығы жағдайында қарастырылады. Зерттеуде еңбек нарығының қазіргі ахуалы, жастар арасындағы жұмыссыздықтың себептері және оны төмендету жолдары талданған. Әдістемелік негіз ретінде индукция, дедукция, талдау, синтез және экономикалық-статистикалық әдістер қолданылды. Жұмыста Қазақстан Республикасының еңбек нарығына қатысты ресми статистикалық деректерге сүйене отырып, жұмыспен қамту деңгейі мен жұмыссыздық динамикасы қарастырылды.Зерттеу нәтижелері жастарды еңбек нарығына бейімдеудің, білім беру жүйесін жетілдірудің және еңбек нарығын тұрақты мониторингтеудің маңыздылығын көрсетеді. Сонымен қатар, жастардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін кәсіби даярлықты күшейту және еңбек нарығы сұранысына сәйкес мамандар даярлау қажеттігі негізделді. Алынған нәтижелер жастарды жұмыспен қамту саясатын жетілдіруде және практикалық шешімдер қабылдауда қолданылуы мүмкін.
Түйінді сөздер: еңбек нарығы, жастарды жұмыспен қамту, жұмыссыздық, адами капитал, бәсекеге қабілеттілік, экономикалық даму.
DOI
Бутко В. Н., кандидат технических наук, доцент, marnic08@yandex.kz
ПРОБЛЕМЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ВЫСШЕЙ ЦЕЛИ ГЛОБАЛЬНОГО РАЗВИТИЯ ЧЕЛОВЕЧЕСТВА В УСЛОВИЯХ ИДЕОЛОГИЧЕСКИХ ОГРАНИЧЕНИЙ И РАЗВИТИЯ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
Аннотация. В статье исследуется проблема определения высшей цели глобального развития человечества в условиях идеологических ограничений, научно-технического прогресса и стремительного развития искусственного интеллекта. Показано, что проблема рационального управления интеллектуальными технологиями носит производный характер по отношению к более фундаментальной проблеме определения целей развития человека и общества. На основе историко-философского, сравнительно-цивилизационного и системного анализа рассмотрена эволюция представлений о целях человеческого существования в религиозных, философских и научных традициях различных исторических эпох. Исследуются проблемы идеологического влияния на развитие науки, ограничения технократических моделей управления и риски формирования глобальной монополии научной интерпретации. Выявлены устойчивые мировоззренческие принципы, объединяющие различные цивилизационные подходы: приоритет нравственных ограничений, ответственность человека за последствия собственной деятельности, необходимость гармонизации отношений между человеком, обществом и окружающим миром. Обоснован вывод о том, что безопасность и эффективность развития искусственного интеллекта непосредственно зависят от способности человечества выработать согласованные гуманистические цели глобального развития. Сформулированы базовые принципы рационального управления искусственным интеллектом и определены перспективные направления дальнейших междисциплинарных исследований.
Ключевые слова: цель развития человечества; глобальное развитие; искусственный интеллект; рациональное управление; философия развития; идеологические ограничения науки; гуманистические ценности; научно-технический прогресс; цивилизационное развитие; этика искусственного интеллекта; мировоззрение; устойчивое развитие; Высший Разум; ноосфера; междисциплинарный подход.
ӘОЖ 347.736:336.77
DOI
Камзина Г.А., аға оқытушы,экономика магистрі, kamzibaguldana@gmail.com
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРДЫҢ БАНКРОТТЫҒЫ: ҚОЛДАНУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛДАРЫ МЕН ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Аңдатпа. Мақалада Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалардың банкроттық институтын енгізу мен қолданудың құқықтық және экономикалық аспектілері қарастырылған. Автор соттан тыс және сот арқылы банкроттық рәсімдерінің тиімділігін, сондай-ақ борышкерлердің төлем қабілеттілігін қалпына келтіру мәселелерін талдайды. Зерттеу барысында қолданыстағы заңнамалық базаның негізгі олқылықтары мен қайшылықтары анықталып, осы процестің елдің қаржы жүйесі мен халықтың әл-ауқатына тигізетін экономикалық салдары айқындалған. Жұмыс нәтижесінде құқықтық реттеуді жетілдіру және азаматтардың қарыз жүктемесін оңтайландыру бойынша практикалық ұсыныстар берілген.
Түйінді сөздер: жеке тұлғалардың банкроттығы, соттан тыс банкроттық, төлем қабілеттілігі, құқықтық реттеу, экономикалық салдар, несиелік жүктеме, Қазақстан.
УДК 004.85
DOI
Уткин Л.В., доктор технических наук, профессор, vlad2tu@yandex.ru
Заборовский В.С., доктор технических наук, профессор,
vlad2tu@yandex.ru
О ПРОБЛЕМЕ МАШИННОГО ОБУЧЕНИЯ ГИБРИДНЫХ СУПЕРКОМПЬЮТЕРОВ КАК ЦЕНТРОВ КОЛЛЕКТИВНОГО ПОЛЬЗОВАНИЯ
Аннотация. Бурное развитие вычислительных технологий и создание универсальных генеративных моделей-трансформеров ставит перед исследователями фундаментальный вопрос: при каких условиях и для каких задач можно ли заменить прикладные программы вычислений, написанные с использованием формальных языков, напромпт-запросы к пред-обученным мультимодальным большим языковым моделям. В статье, опираясь на абдуктивный вывод о том, что «физическое» порождает «информационное», а «информационное вызывает вычислительное», рассматривается механизм влияния процессов машинного обучения на производительность гибридных суперкомпьютерных кластеров, работающих в режиме центров коллективного пользования, подтверждая актуальность тезиса Ж. Л. Лагранжа – «не будем спорить, давайте посчитаем».
Ключевые слова: суперкомпьютеры ,машинное обучение, модель выживаемости, экзо-интеллект, объяснительный интеллект, доказательство, вероятность.
УДК002.6:004.3
DOI
Жалыбин С.М., доктор юридических наук, профессор,
jalibin_sm@kosstu.kz
Александрова М.Л., доцент, aml65@mail.ru
Борисова А.П., младший научный сотрудник, fialka.anechka@mail.ru
ПРИМЕНЕНИЕ ТЕХНОЛОГИИ БЛОКЧЕЙНА В ИСТОРИЧЕСКИХ И ЮРИДИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЯХ
Аннотация. В статье рассмотрены основные направления применения технологии блокчейна при выполнении исторических и юридических исследований. Отмечается, что блокчейн активно исследуется как инструмент обеспечения достоверности исторических источников и прозрачности юридических процессов. В исторических исследованиях блокчейн позволяет фиксировать происхождение источников и предотвращать подделку. В юридической практике он обеспечивает доказательную силу документов и прозрачность договорных отношений. Блокчейн становится инструментом, который может радикально изменить подход к историческим и юридическим исследованиям. Его ключевые преимущества - неизменяемость, прозрачность и автоматизация - формируют основу для доверия к данным и укрепляют научную и правовую практику.
Ключевые слова: технологии блокчейна, исторические и юридические исследования, достоверность исторических источников, прозрачность юридических процессов.
ӘОЖ331.5; 331.56/.57
DOI
Журмаганбетова Т.Д., аға оқытушы,экономика магистрі,
toska_zh@mail.ru
ЖАСТАРДЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ – ЭКОНОМИКАНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫНЫҢ ФАКТОРЫ
Андатпа. Мақалада жастарды жұмыспен қамту мәселесі Қазақстанның еңбек нарығы жағдайында қарастырылады. Зерттеуде еңбек нарығының қазіргі ахуалы, жастар арасындағы жұмыссыздықтың себептері және оны төмендету жолдары талданған. Әдістемелік негіз ретінде индукция, дедукция, талдау, синтез және экономикалық-статистикалық әдістер қолданылды. Жұмыста Қазақстан Республикасының еңбек нарығына қатысты ресми статистикалық деректерге сүйене отырып, жұмыспен қамту деңгейі мен жұмыссыздық динамикасы қарастырылды.Зерттеу нәтижелері жастарды еңбек нарығына бейімдеудің, білім беру жүйесін жетілдірудің және еңбек нарығын тұрақты мониторингтеудің маңыздылығын көрсетеді. Сонымен қатар, жастардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін кәсіби даярлықты күшейту және еңбек нарығы сұранысына сәйкес мамандар даярлау қажеттігі негізделді. Алынған нәтижелер жастарды жұмыспен қамту саясатын жетілдіруде және практикалық шешімдер қабылдауда қолданылуы мүмкін.
Түйінді сөздер: еңбек нарығы, жастарды жұмыспен қамту, жұмыссыздық, адами капитал, бәсекеге қабілеттілік, экономикалық даму.
Новости
6 июня 2025г.
Вышли в свет новые книги
наших авторов:
Более полно новости на сайте КСТУ https://kosstu.edu.kz/novosti/